| Część 1 ↓
Część 2
(o obiektywach M42 i M29) →
Stanisław B.A. Stawowy:
Krotki
przewodnik po obiektywach
Najlepsze
obiektywy - krótkie!
FAQ
optyczne
Granica
jakości w 35mm - w poszukiwaniu Graala
Bokeh
KROTKI PRZEWODNIK PO
OBIEKTYWACH
1.) Zero elementów
Sa to tak zwane 'obiektywy otworkowe' - 'pinhole'.
składają się z
pojedynczego
otworka o niewielkiej średnicy (dziesiąte części milimetra)
wywierconego
w cienkiej blaszce mosiężnej, srebrnej lub aluminiowej. Obraz
tworzony
jest wskutek dyfrakcji promieni świetlnych na krawędzi otworka.
Cechy obrazu - bardzo miękki, o wyrównanej gradacji i zmniejszonym
kontraście, rozdzielczość jest niewielka, rzędu kilkunastu lpmm.
Obiektywy otworkowe rysują ostro niezależnie od odległości przedmiotu
i
filmu. Optymalna jasność obiektywu otworkowego to ok. f/100 - f/200.
Raczej
nie wykorzystywany w małym formacie, juz przy 6x6 zaczyna dawać
interesujące
wyniki. Jasność obrazu maleje ze zbliżaniem się do brzegów
obrazu z cos^4
kata pomiędzy osia optyczna a promieniem padającym
na emulsje.
2.) Jeden element
Większość
najtańszych automatycznych aparatów małoobrazkowych ma
obiektywy składające sie z pojedynczej, zwykle
plastikowej soczewki.
Zazwyczaj nie jest ona przesuwana i znajduje się w
stałej odległości
od emulsji tak, ze najlepiej przedstawia obiekty odlegle o
ok. 2-3
metry od aparatu. Jakość obrazu jest bardzo zla, z wyraźnie widoczna
aberracja sferyczna i chromatyczna, silna koma. Jakość obrazu spada
znacznie w miarę oddalania sie od osi optycznej. Światło nie przekracza
zwykle f/8 - f/11.
3a.) Dwa elementy sklejone razem
Jest to tzw. achromat. Jest on
pozbawiony aberracji chromatycznej, ale
jakość w miarę oddalania się od osi
optycznej maleje znacznie.
Doskonale jako obiektywy portretowe. Przy
dłuższych ogniskowych, gdy
wykorzystywana jest tylko centralna cześć obrazu,
tego typu obiektywy
często sprawują się doskonale - vide obiektyw 500mm
sprzedany ostatnio
przez Kube Jewule. Inny przykład - obiektyw aparatu Ami-2
3b.) Dwa elementy pleckami od siebie (peryskop)
Tego typu obiektywy
były często stosowane jako szerokokątne w fotografii
wielkiego formatu -
przykładem może być np. słynny Hypergon Goerza.
Jakość obrazu w miarę
zbliżania się do brzegów jest akceptowalna,
a po przysłonięciu do f/32 -
f/45 bardzo dobra. Jednocześnie nie
występuje w nich dystorsja, a znaczny
spadek jasności w miarę zbliżania
się do brzegów zdjęcia jest często
kompensowany przez zastosowanie
filtrów centralnych albo urządzeń
mechanicznych (jak np. wiatraczek
na Hypergonie). Przykładem peryskopu jest
'Bilar' z aparatu Druh.
4.) Trzy elementy - anastygmat = tryplet Cooka
Szeroko stosowany w
aparatach mieszkowych, także w lepszych aparatach
automatycznych 35mm (np.
Olympus Mju-1). Tryplet Cooka jest bardzo wrażliwy
na jakość wykonania i
złożenia, rosyjskie Smieny Symbol często miały
źle złożone obiektywy T-43 -
rosyjskie tryplety.
Anastygmaty trójsoczewkowe najlepiej pracują przy
przysłonie f/11
i większej, nierzadko rywalizując ze znacznie bardziej
skomplikowanymi
formułami optycznymi. Jakość obiektywu przy brzegach zdjęcia
nigdy nie jest
w nich całkiem dobra, ale w środku obrazu często przekracza
50 lpmm.
jasność tego typu obiektywów rzadko przekracza f/3.5
Lista trypletow:
Agfa: Anastigmat, Igestar, Apotar
Beck: Neostigmar
Busch: Glaukar
Friedrich: Corygon
Kodak: Anastigmat, Anaston
Laack: Pololyt
Ludwig: Victar, Meritar
Meyer: Trioplan, Aristoplan,
Domiplan
Rodenstock: Trinar, Eurygon
Schneider: Radionar, Actinar
Steinheil: Cas sar, Actinar
Voigtlander: Voigtar, Helomar, Avuskop
Zeiss: Triplet, Novar, Nettar
ZSRR: T
CSSR: Mirar
Polska: Emitar
5a.) Cztery elementy - dwa achromaty pleckami do siebie - Aplanat
Ładnie rysujący obiektyw, wykorzystywany często w aparatach wyższej klasy
w
większym formacie pod nazwa Doppel-Anastigmat, po niewielkich zmianach
(2x3
elementy sklejone ze sobą) wykorzystywany wciąż w wielkim formacie
pod nazwa
Dagor, Leukar, Akmar, Symmar. Światło zwykle f/6.8, bardzo wysoka
jakość
obrazu, brak dystorsji, lekki spadek ostrości przy krawędziach
znikający przy
przysłonięciu do f/22.
5b.) Jego Wysokość Tessar
Nazwany i sprzedawany przez Zeissa pod nazwa
'Adlerauge', jest jedna
z najlepszych konstrukcji optycznych. Jego głównym
ograniczeniem jest
mała jasność - f/2.8 stanowi praktyczna granice jego
możliwości,
najlepiej pracuje przy ok. f/8. Tessar jest bardzo odporny nawet
na znaczne przemieszczenia elementów względem położenia optymalnego;
do
tego stopnia, ze niektóre Tessary były nastawiane na ostro przez
przemieszczanie przedniego elementu względem pozostałych. Sa to
zwykle
obiektywy bardzo lekkie i małe; Szeroko stosowany od ponad stu lat,
produkowany jest i sprzedawany do dzisiaj w wielkiej liczbie dla
każdego
formatu. Z bardziej znanych Tessarow warto wymienić tu
Nikkora 2.8/45 Zeiss
Tessara 2.8/45 do Contaxa czy obiektyw Yashica T3 -T5.
Lista Tessarow:
Aldis: Series I
Agfa: Solinar
Bausch&Lomb:
Tessar
Berthiot: Olar
Boyer: Saphir
Busch: Glyptar
Graflex:
Optar
Ilex: Paragon
Kern: Kernon
Kilfitt: Kilar
Kodak: Ektar,
Aviaton, Process-Anastigmat
Laack: Dialytar T
Leitz: Elmar, Hektor
Ludwig: Meritar
Meyer: Primotar
Plaubel: Anticomar
Rodenstock:
Ysar
Ross: Xpres
Roussel: Stylor
Schneider: Xenar, Xenagon
Steinheil: Culminar, Quinar
Voigtlander: Skopar, Color-Skopar,
Heliostigmat
Wollensak: Velostigmat, Raptar
Zeiss: Tessar
ZSRR:
Industar, I
CSSR: Bilar
6.) Rozwiniecia Tessarow - Sonnar i przyjaciele:
Wielu
projektantów poświęciło mnóstwo czasu i wiedzy dla zmodyfikowania
podstawowej konstrukcji
Tessara celem zwiększenia jego jasności
i jednocześnie poprawienia jakości
obrazu przy pełnej przysłonie.
Najpiękniejszym przykładem jest tu Sonnar,
obiektyw o dobrej
jakości obrazu przy pełnej przysłonie, a poprawiającej się
jeszcze
przy przysłanianiu; podstawowa niedogodnością tych obiektywów -
w porównaniu z obiektywami typu Gaussa - jest większa jakość obrazu
w
środku niz. na brzegach obrazu, zaleta zaś - większa rozdzielczość
w centrum,
względny brak dystorsji i śliczny bokeh ;)
Lista pochodnych Tessara (tylko
najważniejsze):
Astro: Astar, Pantachar,
Tachon
Kodak: Ektar
Meyer: Primoplan
Schneider: Xenar, Xenoplan
Voigtlander: Heliar
Zeiss: Biotessar, Sonnar, Biotar
ZSRR: Jupiter,
Helios 44, Helios 40
7.) Obiektywy Gaussa
No tak. Ja ich nie lubie :-)
Sa to obiektywy z
prawie symetrycznie rozłożonymi względem przesilony
elementami. Można
potraktować je dla uproszczenia jako pochodne
peryskopu, ze znacznie
zmodyfikowanymi elementami.
Sa one stosowane głownie jako obiektywy
standardowe w aparatach
małoobrazkowych; dają równomierny rozkład ostrości w
kadrze,
przyzwoita ostrość obrazu, niestety często kosztem dystorsji
i
kiepskiego wyglądu obszarów nieostrych (bokeh).
Lista obiektywów typu Gaussa (troszkę,
niedużo):
Canon: EF 1.8/50, FDn
1.4/50, EF 1/50 L
Leitz: Summaron, Summicron, Noctilux
Nikon: 1.4/50,
1.8/50
Praktica 1.8/50, Biogon, Biometar, Panolar
Schneider: Heligon
Voigtlander: Nokton, Ultron
Zeiss: Planar
Na razie tyle - zezwalam na rozsylanie, cytowanie na stronach WWW,
czytanie - pod warunkiem umieszczenia autora w naglowku
i niezmieniania
tekstu ;)
--
St.
do
początku...
*****************************************************************************
Najlepsze obiektywy -
krótkie!
..przetłumaczone, skrócone, poprawione.. (za Mike Johnstonem)
1.) Uwierz w to co widzisz
Jeśli podobają ci się obrazy z obiektywu, a
wszyscy mówią ci,
że to byle jaki złom, wierz w to co widzisz na zdjęciach.
2.) Nie wierz, że jakiś z parametrów obiektywu 'musi być'
najlepszy.
Jeśli wszyscy uwielbiają jakiś obiektyw i mówią że
jest superostry, to to
nie musi być dobra rzecz. Być może
dla ciebie będzie zbyt ostry i rażący
(jak dla mnie Nikkkory :)
być może twoje zdjęcia wymagają miękkiego rysunku
3.) Nowe nie znaczy dobre
Producenci spędzają mnóstwo czasu żeby znaleźć
sposoby
'wyssania' pieniędzy ze sprzętu i zmniejszenia kosztów,
tak,
żeby był _jeszcze_ dobry. Maksimum wartości włożonej
w sprzęt przypada na
lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte -
czas największego rozwoju
lustrzankowej fotografii amatorskiej
4.) Dobre nie jest wcale takie dobre
Można zaprojektować obiektyw
znacznie lepszy niż obecne,
za cenę pozostającą poza możliwościami
finansowymi najbogatszych
fotografów
5.) Złe nie jest złe
Niektóre tanie obiektywy są zaskakująco dobre; nawet
te gorsze
można wykorzystać do fotografowania w niektórych sytuacjach...
Dobry fotograf może zrobić, i często robi, doskonałe artystycznie
zdjęcia kiepskimi obiektywami
6.) Dobre narzędzia nie zawsze = dobra praca
Świat jest pełen niezwykle
ostrych, technicznie doskonałych
lecz gówno wartych zdjęć
7.) Wierz oglądającym zdjęcia
Jeżeli nie dostrzegają dystorsji, jeżeli
nie przeszkadza im flara,
jeśli winietowanie im się podoba - pamiętaj, to
oni są odbiorcami
twojego dzieła
8.) Używaj osłony przeciwsłonecznej
Możesz ją nosić na obiektywie bez
przerwy - ona zawsze trochę pomoże.
Ochroni przed deszczem albo skutkami
upadku obiektywu na pyszczek -
- w najgorszym razie
9.) NIGDY, PRZENIGDY nie sprzedawaj dobrego obiektywu
--
St.
(Stanislaw B.A. Stawowy)
http://www.familyofman2.com
do
początku...
**********************************************************************
FAQ optyczne (długie - strasznie) i
w dodatku nudne.
Ale nie trzeba będzie powtarzać po
kilkadziesiąt razy tego samego :-)
!uwaga!
Tekst zostal party w pewnym stopniu na:
"Frequently Asked
Questions regarding lenses.
By David Jacobson".
Byl pisany 9 X 2001, pomiedzy 0:11 a 3:12, co
w oczywisty sposob wplynelo
na jasnosc stylu.
Ewentualnych czytelnikow przestrzega sie przed
matematycznosia tekstu; zostal on napisany
wylaznie w celu zlosliwego
odsylania do niego
newbies, |userow i trolli :-)
=============================================
Optyka fotograficzna - Czesto Zadawane Pytania
0.) Oznaczenia uzyte w tekscie
f - ogniskowa
Lp - odleglosc punktu
glownego przedmiotowego do przedmiotu
L> - odleglosc
punktu glownego przedmiotowego do najdalszego
punktu odwzorowanego ostro
L< - odleglosc
punktu glownego przedmiotowego do
najblizszego punktu odwzorowanego ostro
Lo - odleglosc punktu
glownego obrazowego do plaszczyzny
filmu
M -
powiekszenie
N
- wartosc przyslony (f/stop)
Nm - wartosc przyslony (f/stop) skorygowana dla mieszka lub
pierscieni posrednich
c - najwiekszy akceptowalny rozmiar krazka rozproszenia
h - odleglosc
hiperfokalna
0.5.) Co to jest punkt glowny przedmiotowy i punkt glowny obrazowy?
Rozwazmy soczewke gruba (lub uklad soczewek):
o
*----------------/|---|*\
|<- film
( )
* /
| |
\*
|
/ \
* | | |
|
* |
-------------*--------|---|- ------ *-------------
* | | |
| * \ /
* \ | |
/
* ( )
*|-- |-/----------------* o
A B
Plaszczyzne A nazywamy plaszczyzna glowna przedmiotowa, a
punkt w
ktorym przecina ona os optyczna ukladu - punktem glownym
przedmiotowym. Odpowiednio plaszczyzne B nazywamy plaszczyzna glowna
obrazowa, a punkt w ktorym przecina ona os optyczna
ukladu - punktem
glownym obrazowym. Calosc jest (znacznie) lepiej
wytlumaczona w kazdym
podreczniku optyki :-)
1.) Co to jest ogniskowa? Co oznacza '50mm' na oiektywie?
Obiektyw o ogniskowej 50mm tworzy na filmie obraz przedmiotu o takiej
wielkosci,jakiej utworzylby obiektyw otworkowy (pinhole) umieszczony w
odleglosci 50 mm od filmu.
2.) Co to jest wartosc przyslony (f-stop, f/ )
Jest to ogniskowa obiektywu podzielona przez widoczna srednice
przyslony
widzianej z przodu (od strony przedmiotowej) obiektywu.
Na przyklad
przyslona f/8 oznzcza, ze srednica przyslony jest
osiem razy mniejsza od
ogniskowej obiektywu.
Jasnosc obrazu na filmie jest odwrotnie proporcjonalna
do
kwadratu wybranej wartosc przyslony. W miare przymykania przyslony
wartosci niektorych aberracji (wad optycznych) obiektywu zmniejszaja
sie, ale zmniejsza sie tez wskutek dyfrakcji jakosc obrazu.
Zasada
powyzsza przestaje obowiazywac gdy obiektyw nastawiony jest
na szczegolnie
bliski przedmiot (makrofotografia).
3.) Czy jest jakis wzor na sytuacje w ktorej otrzymamy ostry obraz?
Jest ich kilka. Najprostsza z nich jest regula Gaussa:
1/Lp + 1/Lo = 1/f
i regula Newtona:
(Lp-f)*(Lo-f) = f^2 (f-do-kwadratu)
4.) Czy jest jakis wzor na wielkosc obrazu w stosunku do
wielkosci
przedmiotu (powiekszenie - M)
p = Lp/Lo
p = (Lp-f)/f
p = f/(Lo-f)
5.) Ile wynosi pole widzenia obiektywu?
Jezeli za X podstawimy przekatna
obrazu (ok. 43 mm dla obrazka 24x36)
to pole widzenia PW bedzie rowne:
PW = 2*arctan(X/(2*f*(M+1)))
Dla dalekich obiektow M mozemy przyjac za rowne zero, wtedy wzor
redukuje
sie do:
PW = 2*arctan(X/2f)
Przykladowo, dla obiektywu 50 mm mamy:
PW = 46.5 stopnia.
6.) Jak bardzo przedluzyc naswietlenie przy zdjeciach przez
mieszek
/ pierscienie?
Nn = N*(1+M)
7.) Co to jest krazek rozproszenia?
Kiedy obiektyw nie jest nastawiony dokladnie na ostro, obrazem punktu
na
negatywie nie jest punkt lecz krazek o pewnej srednicy. Jesli
srednica ta
bedzie wystarczajaco mala, obraz bedzie mimo to wydawal
sie ostry.
Oczywiscie maksymalna mozliwa srednica krazka rozproszenia
zalezy op
przewidzianego stopnia powiekszenia negatywu, kryteriow
i ostrosci wzroku
ogladajacego, itp. Ogolnie przyjeta jest za
maksymalnadopuszczalna wielkosc
krazka rozproszania rowna 0.03 mm.
Inna regula przyjmuje za dopuszczalna
1/2000 przekatnej negatywu -
okolo 0.021 mm dla filmu 35mm; jest to wartosc
przyjeta przez Rollei i
Schneidera. Zeiss i Sinar przyjmuja 0.025 mm.
8.) Co to jest odleglosc hiperfokalna?
Odleglosc hiperfokalna jest to odleglosc do najblizszego odwzorowanego
akceptowalnie ostro (patrz wyzej) punktu dla obiektywu nastawionego
na
nieskonczonosc
h = f^2/(N*c)
9.) Jaka bedzie odleglosc najblizszegi i najdalszego punktu dla
obiektywu
nastawionego na pewna odleglosc Lo?
S< = h*Lo/(h+(Lo-f))
S< = h*Lo/(h-(Lo-f))
Jesli mianownik ulamka wynosi zero lub jest ujemny, S<
jest
nieskonczenie dalekie
10.) Co to jest glebia ostrosci?
Wygodnie jest mowic o tylnej i przedniej glebi ostrosci.
Tylna glebia
ostrosci jest to odleglosc od obiektu do
najdalszego punktu odwzorowanego
akceptowalnie ostro,
praednia glebia ostrosci jest to odleglosc od
najblizszego
punktu odwzorowanego akceptowalnie ostro do obiektu.
PGO = Lo - L<
TGO = L> - Lo
11.) Jak nastawic obiektyw aby miec wszystko od nieskonczonosci
do
mozliwie najblizszego punktu?
Na odleglosc hiperfokalna. Dokladniej mowiac na Lo = h + f
Wtedy
najblizszy punkt odwzorowany akceptowalnie ostro
bedzie znajdowal sie w
polowie Lo, a najdalszy w nieskonczonosci.
12.) Nie da sie prosciej?
Da sie :-) Gdy odleglosc do obiektu jest mala w stosunku do
odleglosci
hiperfokalnej, przednia i tylna glebia ostrosci sa
praktycznie rowne i
zaleza wylacznie od powiekszenia M i przyslony
Nn. Mozna wtedy uzyc wzorow
przyblizonych:
PGO = TGO = Nn*c/M^2
W normalnych sytuacjach (nie makro) Nn = N (nastawiona przyslona).
13.) Slyszalem, ze zeby uzyskac mala glebie ostrosci nalezy uzyc
obiektywu o dluzszej ogniskowej. To prawda?
Tak i nie:-)
Zakladajac ze obiekt na negatywie bedzie mial taki sam
rozmiar
w obu wypadkach i odleglos do obiektu jest mala w stosunku do
odleglosci
hiperfokalnej, PGO i TGO obu obiektywow beda w przyblizeniu
takie same
i jednakowe niezaleznie od wybranej ogniskowej.
Jesli jednak ogniskowa obiektywu bedzie bardzo mala, odleglosc
hiperfokalna - zalezna od kwadratu ogniskowej - nie bedzie znacznie
wieksza od odleglosci do obiektu, co naruszy warunek powyzej.
W takim
wypadku PGO bedzie mniejsza od TGO, przy czym ta ostatnia
bedzie obejmowac
nieskonczonosc jesli odleglosc hiperfokalna
bedzie mniejsza niz odleglos do
obiektu.
Dodatkowo, ogniskowa obiektywu ma silny wplyw na wyglad obszarow
znajdujacych sie poza obszarem ostrosci. Jesli obiektyw jest
nastawiony
na bliski obiekt, odwzorowujac go z powiekszeniem M,
punkt polozony w
nieskonczonosci bedzie przedstawiony jako
krazek o srednicy c :
c = f M / N
a wiec rozmiar obrazu naszego punktu bedzie zalezny od ogniskowej
obiektywu.
14.) Jesli nastawie ostrosc na pewien punkt a potem przekomponuje
kadr
tak, ze punkt nie bedzie juz w srodku kadru, czy bedzie on
nadal nastawiony
na ostro?
Nie, ale nieostrosc bedzie niewielka. Jesli obiekt bedzie znajdowal
sie
wystarczajaco daleko, bedzie on w zakresie glebi ostrosci.
Przyblizony wzor
na minimalna odleglosc w takim wypadku wyglada tak:
d = w^2/(2 N c)
gdzie d - najmniejsza odleglosc taka, ze punkt bedzie akceptowalnie
ostry, mierzona od plaszczyzny filmu, w - odleglosc od punktu do osi
optycznej
15.) Czy nastawianie ostrosci w okularach prowadzi do bledow?
Nie. Obraz jest tworzony na matowce polozonej w takiej samej
odleglosci
optycznej co film. Jedynym efektem uzywania
okularow bedzie ostrzejsze
widzenie obrazu na tejze matowce :-)
16.) Co to jest winietowanie?
Winietowanie jest to spadek jasnosci obrazu w miare oddalania sie
od jego
srodka. Jest on spowodowany przez kilka fundamentalnych
praw optyki. po
pierwsze: promien swiatla z punktu nie polozonego
na osi optycznej 'widzi'
przeslone nie w postaci krazka, ale
elipsy (mozna to sprawdzic wizualnie
:-), wiec efektywna wartosc
przyslony (f/stop) obiektywu - a wiec i jasnosc
obrazu - bedzie
malala w miare oddalania sie od osi optycznej. Spadek ten
bedzie ilosciowo rowny cosinusowi kata, pod jakim promien wpada
do
obiektywu do osi optycznej. Po drugie, w obiektywach
rectilinearnych
(nie-fisheye), powiekszenie obrazu w miare zblizania
sie do krawedzi rosnie
z cos^3 kata promienia do osi optycznej, stad
swiatlo wpadajace pod katem do
osi optycznej bedzie rozlozone na
wiekszej powierzchni niz swiatlo padajace
wzdluz osi optycznej. Stad
natezenie swiatla padajacego na film bedzie
spadalo z cos^4 kata
wpadania promienia do obiektywu. Projektant moze
skompensowac
w pewnym stopniu wplyw tych efektow poprzez stosowanie
specjalnych
ukladow optycznych lub zastosowanie filtra centralnego
(z
ciemniejsza plamka w srodku). Winietowanie moze tez byc
spowodowane
przeszkodami mechanicznymi na drodze promienia swiatla:
zbyt waska oslona
przeciwsloneczna, oprawa filtra, palcem..
17.) Skad mam wiedziec czy oprawa filtru / oslona przeciwsloneczna
bedzie winietowac?
Otworz tylna scianke aparatu i otworz migawke. Popatrz przez oiektyw
czy
jestes w stanie dostrzec wszystkie cztery rogi otworu obrazowego
('dziury' w
migawce :)
18.) Co to sa aberracje?
Aberracje sa to wady optyczne obiektywow, wynikajace z ograniczen ich
konstrukji. Lepsze obiektywy maja mniejsze aberracje, nie da sie ich
jednak calkowicie usunac.
Klasyczne aberracje to:
- Aberracja sferyczna - Swiatlo przechodzace blizej brzegu obiektywu
jest ogniskowane w innej odleglosci niz przechodzace przez jego
srodek
- Koma - Punkty polozone poza osia optyczna sa przedstawiane
jako
przecinki/kreseczki. Koma wystepuje gdy obraz tworzony
przez swiatlo
przechodzace dalej od srodka obiektywu ma inne
powiekszenie niz
tworzony przez swiatlo przechodzace wzdluz osi
optycznej
- Astygmatyzm - Punkty polozone poza osia optyczna sa nieostre
(przyjmuja postac kreseczek lub owali rownoleglych lub prostopadlych
do linii prostopadlej do osi optycznej i kierunek ten
zmienia sie w
trakcie nastawiania na ostro)
- Krzywizna pola - punkty polozone na plaszczyznie prostopadlej
do
obiektywu sa odwzorowywane ostro na sferze (nie na plaszczyznie).
Zatem jednozesnie moze byc ostry srodek lub brzegi obrazu, migdy
zas
oba jednoczesnie.
- Dystorsja - Obrazem kwadratu jest poduszka )( lub barylka ( )
- aberracja chromatyczna - nastawienie na ostro dla roznyh dlugosci
fali swiatla wypada w roznym miejscu
- aberracja chromatyczna lateralna - powiekszenie obrazu zmienia
sie w zaleznosci od dlugosci fali swiatla.
19.) Czy da sie zmniejszyc aberracje przez przymkniecie przyslony?
Do pewnego stopnia tak, jednak za wyjatkiem dystorsji i aberracji
chromatycznej lateralnej. Przymykanie przyslony zwieksza jednak
dyfrakcje.
20.) Co to sa 'elementy' i 'grupy' w opisie obiektywu?
Czy wiecej to
lepiej?
Ilosc elementow to ilosc pojedynczych soczewek, uzytych do zrobienia
obiektywu. Pojedyncza soczewka lub kilka soczewek sklejonych razem
jest
nazywane grupa. Kazdy dodatkowy element w soczewce ulatwia
projektantowi
zmniejszenie aberracji optycznych. Z drugiej strony
kazdy element optyczny
powoduje flare.
Jest mozliwe zrobienie bardzo dobrego obiektywu
standardowego
z uzyciem cztereh (Tessar) lub pieciu (Sonnar) elementow.
Odnosi sie to rowniez do obiektywow dlugoogniskowyh i teleobiektywow
(Leitz Elmar). Obiektywy szerokokatne sa znacznie trudniejsze do
zaprojektowania i z reguly skladaja sie z wiekszej liczby elementow
(8-10). Obiektywy typu zoom wymagaja kilkunastu do nieraz ponad
dwudziestu elementow.
Generalnie obiektywy o mniejszej liczbie elementow
maja wiekszy
kontrast i mniejsza flare niz obiektywy bardziej skomplikowane.
Zlozone obiektywy typu zoom maja zazwyczaj slaby kontrast z racji
rozpraszania swiatla na elementach optycznych. Dodatkowo wymagaja
dla
uzyskania akceptowalnych efektow uzycia dobrych powlok
przeciwodblaskowych.
21. Co to jest "low dispersion glass" - LD, UD, SLD, ULD, ED ?
Jest to szklo o malej roznic wspolczynnika zalamania dla roznych
dlugosci
fali swiatla. Ulatwia to zaprojektowanie obiektywu o
malej aberracji
chromatycznej i lateralnej aberracji chromatycznej.
22.) Co to znaczy APO, apochromatyczny
Odleglosc w jakiej obiektyw tworzy obraz przedmiotu zmienia sie
w pewnym
stopniu wraz z dlugoscia fali. Jesli istnieja dwie rozne
dlugosci fali
swiatla dla ktorych odleglos ta jest taka sama,
obiektyw nazywamy
achromatem. Jesli sa trzy lub wiecej takich dlugosi
fali, nazywamy go
apochromatem.
Powszechnie uwaza sie, ze producenci obiektywow traktuja ten
termin
dosc luzno..
23.) Co to jest 'element asferyczny'?
Jest to element optyczny, ktorego promien krzywizny zmienia sie
w iare
oddalania sie od osi optycznej. Elementy asferyczne ulatwiaja
projektowanie
obiektywow szerokokatnych i zoomow, sa jednak drogie
w produkcji.
24.) Co to jest telekonwerter?
Jest to urzadzenie, ktore powieksza centralna czesc obrazu dawanego
przez
obiektyw. Na przyklad fotografii maloobrazkowej telekonwerter
2x powieksza
centralne 12x18mm obrazu do 24x36mm
25.0 Jak telekonwerter wplywa na ekspozycje, glebie ostrosci i jakos
obrazu?
Obiektyw o ogniskowej f i przyslonie N z telekonwerterem o
powiekszeniu K
razy bedzie sie zachowywal jak obiektyw o ogniskowej
K*f i przyslonie K*N.
Odleglosc hiperfokalna bedzie K razy wieksza,
glebia ostrosci bedzie K razy
mniejsza.
Telekonwerter, powiekszajac jedynie centalna czesc obrazu,
zmniejszy
okolo K razy rozdzielczosc obiektywu. W dodatku, kazdy
telekonwerter
wprowadza swoje wlasne aberracje optyczne, czasem takze i
winietowanie.
do
początku...
**************************************************************************
Granica jakosci w 35mm - w poszukiwaniu Graala :-)
W poszukiwaniu zlotego Graala - granice fotografii 35mm
Granica piewsza - rozdzielczosc oka
===================================
Jakosc powstalego obrazu jest ograniczona w pierwszym rzedzie
przez
wzrok ogladajacego. Jesli skala powiekszenia jest odpowiednio
mala, niska
rozdzielczosc systemu tworzacego obraz moze zostac
nie zauwazona. Przykladem
moze byc tu mn. fotografia robiona
przy pomocy apaatow subminiaturowych -
np. Minoxa. Obiektywy
tych aparatow maja krotka ogniskowa i musza dawac
ostry obraz
na niewielkiej powierzchni; najlepsze obiektywy Minoxow daja
lepszy obraz niz najlepsze obiektywy aparatow 35mm, zblizajac
sie
znaznie ardziej do bycia ograniczonymi jedynie przez dyfrakcje.
W efekcie
zdjecie z Minoxa powiekszone, zalozmy, 20 razy, bedzie
mialo wieksza
rozdzielczosc niz zdjecie 24x35 powiekszone 20
razy. Jednak powiekszenia tej
samej wielkosci (np. 13x18)
z negatywu subminiaturowego, beda nie lepsze, a
najprawdopodobniej
znacznie gorsze, niz z negatywu maloobrazkowego. Powyzsze
stwierdzenie odnosi sie do porownania malego obrazka ze srednim
formatem
i sredniego formatu z duzym.
Powszechnie przyjmuje sie zalozenie, ze praktyczna granica
dajaca
wszystko co mozliwe z malego obrazka, jest 15 razy -
oznacza to odbitke o
rozmiarach 36x54cm. Przyjmujemy tutaj,
ze patrzymy na zdjecie z odleglosci
25 centymetrow.
Ze wzgledu na budowe siatkowki, przecietne oko nie jest
w stanie zobaczyc wiekszej liczby szczegolow z
mniejszej odleglosci.
Granica rozdzielczosci ludzkiego oka jest 1' - jedna
minuta katowa
(jeden stopien katowy zawiera 60', srednica ksiezyca
w pelni wynosi okolo
30'). Jedna minuta katowa w odleglosci
25 centymetrow rowna sie okolo 8 par
linii na milimetr
na naszej odbitce. Przyjmijmy 10 lpmm dla latwosci
obliczen.
Na naszym zdjeciu musimy uzyskac 10 lpmm. Oznacza to, ze
na
negatywie musielibysmy miec 150 lpmm.
Granica druga - rozdzielczosc filmu
===================================
Filmy stosowane do wykonywania reprodukcji takie jak Kodak
Technical Pan
czy Agfa Copex Rapid (Gigabit film) maja
podawana przez producenta
rozdzielczosc 350 - 600 lpmm.
Jednakze wartosci te odnosza sie do negatywow
wywolywanych
w specjalnych (laboratoryjnych) wywolywaczach, dajacych
bardzo duzy kontrast. Wartosci te sa mierzone przez naswietlanie
negatywu poprzez plytke szklana z naniesionymi bardzo drobnymi
czarno-bialymi liniami. Do pomiaru granic rozdzielczosci
uzywa sie tez
szklanych plyt z naniesiona warstwa chromu
z wyrytymi liniami.
Niektorzy producenci podaja tez rozdzielczosci filmow dla
obiektow o
ciaglych tonach. Przyklady (za E.Putsem):
Kodak Technical Pan: 250 lpmm
Agfa APX25: 179 lpmm
Kodak T-Max 100: 120 lpmm
Kodak Panatomic-X:
180 lpmm
Nie wszystkie rozdzielczosci filmow podanych wyzej moga byc
porownane wprost z uwagi na rozna metode pomiarow roznych
producentow,
mozna jednak przyjac, ze granica 200 lpmm moze
byc osiagnieta w warunkach
laboratoryjnych. Wszyscy producenci
zaznaczaja jednak, ze wartosci te sa
idealne i nie biora pod
uwage ogranizen sprzetu uzywanego w fotografii.
Granica trzecia - dyfrakcja
============================
Opisywanie
rozdzielczosci powyzej 500 lpmm moze brzmiec
fantastycznie :-). Tak jednak
nie jest.
Rozdzielczosc obiektywu jest ograniczona przez dwie wartosci:
aberracje optyczne i dyfrakcje. Obiektyw ograniczany
wylacznie przez
dyfrakcje jest to obiekttyw skorygowany tak
dobrze, ze jedynym czynnikiem
ograniczajacym jego rozdzielczosc
jest dyfrakcja (i dlugosc fali swiatla
uzywanego do
robienia zdjec). Oto wartosci rozdzielczosci dla
kilku
wartosci przyslony (przyjete zalozenia to dlugosc fali
swiatla 550nm i
zalozenia teorii kontrastu Kuhlera):
Przyslona Rozdzielczosc
1,4 550
lpmm
2,0
385 lpmm
2,8
263 lpmm
4,0
185 lpmm
5,6
135 lpmm
8,0
94 lpmm
11
69 lpmm
16
48 lpmm
22
30 lpmm
32
21 lpmm
Przyjete wartosci odnosza sie (znow) do warunkow idealnych.
Zgodnie z
wykladnia Zeissa, powyzsze wartosci rozdzielczosci
nie moga byc wprost uzyte
do okreslenia jakosci obrazu
dawanego przez obiektyw. Oko ludzkie moze
rozdzielic
czarne i biale linie jesli kontrast pomiedzy nimi wynosi
okolo 2%. Tak mala roznica jest znaznie ponizej
ograniczen kombinacji
obiektyw - film. Zeiss uzyl wartosci
kontrastu rownej 30% przy ustalaniu
rozdzielczosci
wysokorozdzielzych emulsji fotograficznych. Jesli rozwazymy
teraz dane producentow dotyczace rozdzielczosci ich filmow
przy
kontrascie 50% - przyjetym przez producentow dla
filmow ciaglotonowych,
otrzymamy nastepujace wartosci:
Film
ASA lpmm lpmm dla kontrastu 50%
Copex/ Gigabit
12(40) 600 100
Kodak Technical
Pan 25/50 320 100
Kodak T-Max 100
100 200 63
Kodak T-Max
400 400
125 50
Agfapan
APX-25
25 200 80
Agfacolor
HDC Plus 400
130 45
Kodak Ektar
25
25 200 80
Fujichrome
Velvia Pro 50
160 80
Fujichrome Provia 100P
100 140 60
Fujichrome
Provia 400 400
125 40
Fujichrome
Astia 100
135 55
Fujichrome Sensia II
200 125 50
Fujichrome
Sensia II 400
125 40
Fujicolor Superia 400
400 100 50
Fuji
Profess. 400 NPH 400
110 50
Fuji NHG 800 Profess.
800 100 45
Kodak
Ektachrome 64T 64
125 50
Kodak Ektachrome 100
100 125 50
Kodachrome
200
200 100 50
Kodak
Tri-X
400 100 50
Konica
Impresa Pro 50
130 80
Konica SR-G
Pro 160
100 50
Widzimy tutaj o ile mniejsza jest praktyzna rozdzielczosc
podanych
wysokorozdzielczych filmow dla zastosowan fotograficznych.
Granica czwarta - obiektyw
==========================
Najlepsze
istniejace obiektywy Leici potrafia uzyskiwac
rozdzielczosc teoretyczna
okolo 450 lpmm przy 5% kontrascie.
Dla kontrastu 30% oznaza to okolo 250 -
300 lpmm. Canon
New FD 1.4/50 ma odpowiedno 420 lpmm i 278 lpmm.Zeiss
Planar 1.7/50 - odpowiednio 460 lpmm i 290 lpmm.
Musimy jednak wziac pod
uwage, ze wartosci podane powyzej
sa znow wartosciami idealnymi. Najlepsza
wartosc uzyskana
praktycznie wynosi 120 lpmm na negatywie (za E.Putsem).
Kodak sugeruje, ze dla wyzyskania w pelni rozdzielczosci
filmu, obiektyw
powinien miecokolo 3 razy wieksza
rozdzielczosc od negatywu. Ponizsza taelka
pokazuje
wyniki:
Rozdzielczosc (lpmm)
filmu
obiektywu calosci
50
100 33
50 200
40
50
400 44
80 100
44
80
200 57
80 400
63
100
100 71
100
200 89
100
400 97
600
100 98
600
600 425
600 1800
569
Wiekszosc obiektywow dostepnych obecnie na rynku ma
rozdzielczosc
znacznie nizsza niz 100 lpmm dla
kontrastu 30%. Widzimy wiec, ze maksymalna
praktyczna
rozdzielczosc filmu, ktora znalezlismy wyzej - 100 lpmm
i
rozdzielczosc przecietnego konsumenckiego obiektywu
- 100 lpmm (zoomy maja z
zasady znacznie mniejszy
kontrast stad i nizsza rozdzielczosc. Srednia
statystyczna
obiektywow typu zoom testowanych na Photodo daje okolo
50-60 lpmm) ogranicza nas do okolo 70 lpmm, pozwalajac
w wyjatkowych
wypadkach (najlepszy obiektyw + ultradobnoziarnisty
film) osiagnac okolo 90
lpmm. Oznacza to okolo dziewieciokrotne
powiekszenie -- okolo 21x32 cm.
dodatek: dowod empiryczny :-)
====================
(za Shermanem i
Schneiderem, Modern Photography 1978).
Fotografowany byl obiekt o wysokim
kontrascie, wiec wyniki
dla 'zwyklej' fotografii beda gorsze o ok. 1/3:
Obiektyw nastawiony na f/4,
nieskonczonosc
Obiektyw Pan X Tech Pan
Kodachrome 25 #2483 Micro Ektachrome
(PCF)
Summicron
Leitz
2/50 88 lpmm 96 lpmm 86
lpmm 102 lpmm
Nikon
1.8/50 88
96
82 100
Canon 1.8/50 86
92
80 100
Minolta 1.7/50 86
92
82 100
Pentax 1.7/50 86
92
80 100
Olympus 1.8/50 86
92
80 100
Subject:
Kroko o bokeh (obiecalem ! ;)
Date:
Thu, 29 Nov 2001 22:53:53 GMT
From:
watteau@box43.gnet.pl (Stanislaw B.A. Stawowy)
Organization:
tp.internet - http://www.tpi.pl
Newsgroups:
pl.rec.foto
Stanislaw B.A. Stawowy
KROTKO O BOKEH
Wiele, jakze wiele nieporozumien naroslo wokol tej wlasciwosci
obiektywow! Nie bez powodu drugim znaczeniem slowa 'bo-ke'
w jezyku
japonskim jest 'bezmozgi idiota' ...
Bokeh jest to opisowe okreslenie wygladu obiektow znajdujacych
sie poza
plaszczyzna ostrosci. Do chwili obecnej nie zostal
powszechnie przyjety
jakikolwiek zestaw parametrow opisujacych
bokeh; producenci obiektywow
czesto wcale nie zwracali nan uwagi.
Po raz pierwszy 'piekny sposob
przedstawiania nieostrosci' zostal
wykorzystany jako zaleta przed I
wojna swiatowa w reklamie obiektywów
Goerza, bardzo czesto zwracal na niego
uwage Dr Paul Rudolph,
takze Oskar Barnack w jednym z listow do znajomego
pisze o 'slicznym
wygladzie nieostrosci' jako efekcie zastosowania
formuly Tessara
w Elmarze 3.5/50 - slynnym skladanym obiektywie Lajek.
Idealny obiektyw powinien przedstawiac punkt swiecacy lezacy
w
plaszczyznie ostrosci jako punkt na plaszczyznie filmu. W miare
oddalania
sie punktu od plaszczyzny ostrosci, jego obraz na filmie
powinien przybierac
postac jednolicie oswietlonej, coraz wiekszej
i jednoczesnie coraz
ciemniejszej plamki. Taka sytuacje mozna
zaobserwowac jednak tylko w
przypadku obiektywu otworkowego
(pinhole). Obiektywy zawierajace elementy
optyczne maja zawsze
nieskorygowane w pelni wady optyczne (szczegolnie
aberracje
sferyczna) powodujace, ze obraz krazka rozproszenia nigdy nie
jest jednolicie oswietlony.
Istnieja dwie mozliwe postaci obrazu krazka rozproszenia: ciemniejszy
przy brzegach i z jasnym srodkiem (najczestsza przyczyna jest niedoko-
rygowana aberracja sferyczna) i ciemniejszy w srodku i z jasnym
brzegiem
(przekorygowana aberracja sferyczna). Ten pierwszy daje bardzo
ladny bokeh:
mozna zobaczyc przyklady w broszurkach Leici i np. na
zdjeciach zrobionych
Tessarami; ten drugi zas daje bardzo brzydki
bokeh - pojedyncze linie
(galezie, slupy..) rozdwajaja sie poza
obszarem ostrosci; czesto mozna go
zaobserwowac na zdjeciach robionych
niektorymi starszymi manualnymi
oiektywami Nikon i w przypadku
duzej czesci tanich zoomow. Obiektywy Zeissa
i wspolczesne staloogniskowe
obiektywy standardowe japonskich firm maja
praktycznie neutralny bokeh,
lekko niedokorygowany dla uzyskania
ladniejszego wygladu obszarow
nieostrych.
Jaki jest wplyw ksztaltu otworu przeslony na bokeh? Niezbyt duzy.
Krazek
rozproszenia przyjmuje ksztalt przyslony; dla obiektywu
z dwu-trzylistkowa
przyslona ksztalt krazka moze byc na tyle dziwny,
ze zdjecia czesto razaco
draznia - poniewaz wiekszosc aparatow
kompaktowych jest wyposazona w
migawko-przyslone (dwie blaszki
rozchylajace sie na odpowiedni okres czasu i
do odpowiedniego
rozmiaru otworu), czesto na zdjeciach z nich mozna zauwazyc
dziwny wyglad plamek swiatla miedzy liscmi, odblaskow i plamek.
Pzykladem moze by tu np. Olympus mju/mjuII czy Yashica T4/T5
albo Nikon
35Ti/ 28Ti. W przypadku obiektywow z piecioma
lub wiecej listkami przyslony
praktycznie nie da sie zauwazyc
zednego wplywu ich ilosci na bokeh.
Wyjatkiem sa tu obiektywy
lustrzane ktore z racji konstrukcji przedstawiaja
punkty
poza plaszczyzna ostrosci jako jasne krazki ze znacznie
ciemniejszym srodkiem.
-----------------------------------------------------------------
Niniejszym ;) zezwalam na rozsylanie, cytowanie na stronach WWW,
czytanie powyzszego tekstu - pod warunkiem wszakze umieszczenia
autora w
naglowku i niezmieniania tekstu ;)
---
St.
do
początku...
|